Waxtekî Dunya Tarî BûKeça Kurd a 15 salî ya ji Qazaxistanê Dilvîn Filîtê li bajarê New Yorkê yê Amerîkayê serkeftineke mezin bi dest xist. Zêde
Di romanên Lev Tolstoy de, profîlên gundîyan him îdealîze dibin him jî bi rastîyên derûnî ve xwe didin der. Zêde
Tenêtîya Sedsalî di sala 1967an de weşîyaye û ji alîyê Gabriel Garcîa Marquez ve hatîye nivîsandin. Tê qebûlkirin ku berhemek herî girîng ya edebîyata dunyayê ye.
Kurtayî
Bajaroka Macondo ji alîyê Josê Arcadîo Buendîa û hevjîna wî Ûrsula ve ava dibe. Di serî de bajarokek îzole, kerr û tenê ye. Zêde
Keça Kurd Dua Farisa ku bi eslê xwe ji Qamişloya Rojavayê ye, wekî Şaciwana Almanyayê (Miss Germany) ya sala 2026an hat hilbijartin. Zêde
Îro Cejna Newrozê ya 2638emîn e. Cejna Newroz li geli Kurdistanê û li hemû gelên bindest piroz be. Zêde
Di zaroktîya min de gelek kes û kesayet hene ku bandora wan li ser min çêbûne. Min hinek ji wan dîtine, hinek ji wan bihîstine, lê li ser min şop hîştine.
Yek ji wan jî Mele Abdurrahman Durre ye. Xelqê Milazgirê ye, li Kêranlixê ji dayîk bûye. Lê gava li Hesenpaşê bûye, li gund û herema me navê wî wan çaxa hatîye bihîstin. Mele Abdurrahman bixwe 16 sala di medreseyan de ders hildaye. Nêzî deh sala jî li Hesenpaşê di medresê de ders daye. Ez dibêm wan salan carna dihate gundê me. Zêde
Belê, min bi Kurdî nivîsî. Jiber ku ev ziman diaya minê yekem e. Zêde
Folklara civaka neynûka ber serê wan e. Bi gelek pergalan ve rewş û şeklê civakê li ber çava xûya dibe. Me bi romanên Dostoyevski,
Tolstoy, Gorkî, Gogol û bi çîrokên Çehov ve civak û cumeata Ûrisa nas kir. Zêde
Mala Sêrxûn torina eşîra Sîpkan e.Ev malbat li İntabê (Dutaxa navçeya Agirîyê) bi cîh e. Beşeke torinê zurîyeta Eletorinê ye. Evan li herêma Seregolê bi cîhin. Beşa din zurîyeta Hecî Ûsiv Paşa ye. Ev jî li herêma Devçema (Çemê Mûradê) bi cîhin.
5 kurê Eletorinê hebûne. Kurê mezin Husên Beg e, xwedî yê Gundê Hasûna ye. Hesen Beg (Bavê Ebdulmecîd Beg) xwedî yê Gundê Kêsa, Mellehesen, Qereqû, Cemalverdî, Mîrze û Bedo ye.
Ûsiv Beg xwedî yê Gundê Koşkê û Erabalî, Hecî Mistefa Beg xwedî yê gundê Şemê û Ehmed Beg jî xwedî yê Gundê Xirbesorkê û Dêrikê bûye. Zêde
Bazirganê Venedîkê ya Shakespear bi Kurdî Çapbû
Berhemeke din a giranbuha ya William Shakespeare li wêjeya Kurdî hat zêdekirin. Zêde
Ne hêsane meriv bibe berçevka însana, derîyan veke ji tengdaran re, ronahîyan berişîne ser rêyên wan, dîwara dayne, gumanan vejîne, dil û hêvîyan her tim sax û silamet bihêle. Ne hêsane gîhandina sîha dilê Ohan Kotan. Ew ne tenê nivîskar û helbestvan e, ne tenê şoreşger û sîyazetmedar e, ew hêz e, hêrs e, tevz e, kûrahî û ronahîya axên qemer e. Zêde
He rweha bi terciha Moskovayê bajarê Erîvanê bi piranî ji sedemên siyasî, wek navenda edebiyat, çand, perwerde û rojnamegeriya Kurdî hat hilbijartin. Zêde
Berîya Şêx Adî di cemaeta Êzdîyan de tenê pîr û mirîd hebû ye. Lê gava ku Şêx Adî tê nav Êzdîya, di sedsala XII pê ve cimeata Êzdîyan de gelek guherîn çê dibe. Zêde
Di Êzdiyatîyê de tav (roj) û hîv pîroz e. Jixwe Şêx Şems tavê, Şêx Assîn jî hîvê sembolîze dike. Gor Êzdiyatîyê ev herd elementên xwezayê ronahîya Xwedê ne. Divê her Êzîdî, ji bo bawarîya Êzdiyatîyê, her Xwedè jibîrbîne û minettarîya xwe pêşkeş bike. Zêde
Ahmet Aras nivîskarek me ye ku, bi zêdeyî li ser zargotina Kurda û edebîyata me yê devkî yê bi saya dengbêja heta roja îro hatine, dixebite ye. Zêde
Di salên 80 yan de li Dutaxê salonek sînemayê hebû. Xwedîyê wê Îsmet bû. Sînema di orta zikê sûka navçê, li hember postexanê bû. . Zêde
Me cara yekem Homeros ji Yaşar Kemal bihîst. Yaşar Kemal di xeberdanek xwe ya li ser dengbêjan de gotîye, “Evdalê Zeynikê Homerosa Kurda ye.” Li ser vê gotinê Homeros bala me kişand û em li ser hûr bûn. Gelo kê ye? Zêde
Gerdeniya Amedê ya bi gijnîj ku bi zêrê 14 û 22 eyar tê çêkirin wekî mîrata çandî û berhema hunera destî li ser navê Amedê hat tomarkirin. Zêde
Ez di sala 1967’an de li bakûrê Kurdistanê li herêma Serhedê û li Gundê girêdayî navenda Bajarê Mûş ê, li Sihag’ê ji dayîk bûm û min ji, jiyanê ra çavên xwe vekir. Zêde
Navê Fatima Îsa ne tenê li her kurdekî Sovîyêta berê ra nase, lê usa jî li seranser welat belî û hizkirî ye. Zêde
Nîetzsche dibê “jîyan, jan kêşanî ye, lê di jîyanê de mayîn, di vê janê de ditînayîya wateyan e.” Jixwe jîyan, diyarîyek bilindtir ya zindîya ne.
Bêguman di nav zindîyên ku heta niha hatine zanîn de yên herî biaqil, yên xwedî bîr û bawerî, yên xweyî hêvî û rêwîyên pêşerojê, hosteyên wateyên fizîkî û metafîzîkî, çêkerên çîrokan, qewlên ezmanî û xwezayî, mîmarên şaristanîyan, însan e. Însan him bi xûy him jî bi exlaqê xwe ve xwedîyê hunera bilind û serketî ye. Zêde
